De juiste beweging voor je dosha

Transcript

Welcome And Why Movement Matters

SPEAKER_00 0:00

Hallo lieve luisteraar en welkom bij een nieuwe aflevering van Arride Amo podcast. Ik ben Andrea en ik ben ontzettend blij dat je hier weer bent. Vandaag praten we over iets wat ik zelf veel passie voor heb, en dat is dus beweging, sport namelijk. Ik heb altijd een sport gedaan sinds ik kleinste van. De eerste sport die ik deed, was yogh. Mijn vader was yogi en wij deden regelmatig yoga samen. Daarna deed ik aan voetbal, aan handbal, aan karate, shot ook aan, aan atletiek. Noem het me op en ik heb het gedaan. Ik weet nog dat mijn grootste droom in mijn kindertijd was: nieuwe Nadia Commonetje te worden. Ik weet niet of je herkent. Zij was een hele bekende tourster uit Roemenië, mijn vaderland. En ik wilde dat ook altijd woorden helaas was er geen ruimte voor. Ja, sporten is erg belangrijk voor me, namelijk beweging. Ik merk nu nog steeds dat als ik niet genoeg aan beweging doe dat ik me depressief voel en minder energie heb.

Are You Training Too Hard

SPEAKER_00 1:16

Ja, ik heb een vraag voor je. Heb je wel eens jezelf afgevraagd of je te hard traint. Of heb je een moment stil bijgestaan na een training? Ongeacht wat je trainde. Zeg maar ongeacht de sport die je behoefde op dat moment je voelde daarna. Of behuudt de sport die je op dat moment deed, of nou yoga is, graag training, hardlopen, fietsen, zwemmen, voetballen. Of het bij jou energietype past, in deze aflevering ga ik je uitleggen welke sport het beste passen bij jouw energie body en mind type. Volgens ARB hebben we dus drie: Wata, Pita en Kaffa. Ik geef je per doosje een korte beschrijving van de ouderlijke en innerlijke kenmerken. En voor de grap noem ik ook een paar bekende vrouwen die de type zijn, zodat je ze kan herkennen. Oké, en daarna ga ik je natuurlijk over perimen opauze hebben, de periode vanaf je 35ste tot en met 55ste, waar elke vrouw in komt te zitten, door de hormoonschomelingen grote veranderingen meemaakt. Oké, laten we beginnen. Pak even een kopje thee als je bij weer zitten, lekker zitten en laten we over praten. Oké.

Ayurveda Doshas Explained Simply

SPEAKER_00 2:51

Kort over de body mind types, dosja, zoals zeggen worden in Ayurveda. Zoals ik eerder zei, hebben we dus drie: vata, pita en kafa. Vata is een combinatie van de elementen ruimte of etter en lucht. En deze de personen die deze energie, je dominante energie hebben, zijn vaak slank licht en bewegelijk. Ze hebben meestale smal lichaamsbouw, koude handen en voeten. Droge goud en droog haar. Kunnen gewrichten kunnen kraken en ze hebben moeite om aan te komen in gewicht. Ze hebben soms heel veel energie en soms wel helemaal niets. Ik moet erbij dat iedereen deze energie in zich heeft. We hebben allemaal de energie van de vijf elementen, de basisbeginstelen waar zich eigenlijk op richt. Dus we hebben ruimte, lucht, vuur, water en aarde in ons. En deze vijf elementen zijn dus verdeeld in de energietypes, waar ik het nu al heb. Het juiste energietype is dus de wata, die bestaat uit ramte en lucht. Ik heb het net kort over de ouderlijke kenmerken van iemand die een watatype is. En een paar van de innerlijke kenmerken zijn creativiteit, enthousiasme, snel van begrip en heel inspirerend. Maar ze kunnen ook snel afgeleid zijn. Angstig of piekerig bij onbalans. En gevoelig voor slaapproblemen. De watapersoon heeft behoefte aan ritme, warmte en gronding. En zij mogen dus eigenlijk niet te extreem bewegen. Misschien ken je wel personen in je omgeving die heel veel praten, die niet goed stil kunnen zitten. Die zijn dus watatiepen zijn of juist watten oud balans hebben. Een paar bekende watapersonen zijn Audre Hepburn, de slanke gracieuze actrice. Kate Blanchett bijvoorbeeld ook. Z is ook erg slank en erg met een lichte straling. De fotomodael Kate Mas, is ook een watatiepe. En nu kun je zelf afvragen welke sporten passen het beste bij Wata.

Vata Traits And Best Workouts

SPEAKER_00 5:57

Er zijn een paar sporten die ik zelf ook ken en waarschijnlijk jij ook. Yin yoga bijvoorbeeld. Een soort yoga waar je voornamelijk grond oefeningen doet en stil zit. Is een van mijn favoriete vormen van yoga, waar ik zelf ook les geef, een andere soort van yoga die goed is voor een wata persoon is chatcha yoga. En zoals je weet, zijn beide rustige vormen van yoga. Die geven gronding en focus op ademhaling. En het feit dat de houdingen, de asana's worden langere tijd vastgehouden, biedt hou vast en gronding aan een wattype. Die je misschien wel weet, is heel erg snel afgeleid en veel in zijn hoofd zit. Naast yoga is wandelen in de natuur ook een hele goede sport voor een watatype, het liest boouw in de natuur. Want het ritme, de frise lucht en het contact met de aarde kalmeren het zenuwstelsel van een watapersoon en het zenuwstelsel is juist het kwetsbare. Een andere sport voor een watapersoon is Tai Chi of Chikong. De zachte vloeiende bewegingen zijn ideaal voor wata. Ik moet eerlijk bekennen, ik heb Tai Chi uitgeprobeerd en ik vond de vorm te moeilijk, dus ik ben meteen mee gestopt. Maar Chikong schijnt een makkelijkere vorm te zijn die iedereen kan leren en is ook heel erg goed voor wata, vooral omdat een beetje veel prana opneemt. En prana is een andere naam voor levendenergie. En daar hebben we vaak allemaal het kort aan. Wata vooral heeft veel meer energie nodig, veel meer prana om dat het lichaambouw wat zwakker is vergeleken met de rest van de dosha. Een ander sport die heel erg goed voor wata kan zijn, is zwemmen in warm water, dus geen koud water. Ik weet dat koude douchen en koude baden heel erg bekend zijn tegenwoordig. Maar weder kijkt er anders naar. Koud is eigenlijk niet zo goed voor je. En water wordt snel koud en heeft juist warmte nodig. Dus rustig bandjes trekken, werkt veel beter dan intensief zwemmen in een koude zwemmen bijvoorbeeld. Waarom deze sport en niet andere? Simpel, water heeft al veel beweging in zichzelf, mentaal, fysiek en emotioneel. Intensieve cardio bijvoorbeeld of crossfit of hardlopen oplegen maar verergeren de water. Dus dat brengen de elementen ruimte en lucht heel snel uit de balans. En water heeft juist beweging nodig die vertraagt, die grond en warmt, verwarmt. Zodat de lucht, de wind in zichzelf niet nog meer gaat waaien.

Pitta Fire And Cooling Training

SPEAKER_00 9:35

Oké, laten we de tweede dosha voor bespreken. Dat is dus de pita. Die bestaat uit elementen vuur en water. De auterlijke kenmerken voor de pita personen hebben meestal een gemiddelde atletische bouw. Ze zijn sterk, gespierd, hebben warme huid. Soms ook sproeten of rode haren. Ze hebben een scherpe blik in hun ogen. Ze transpiren makkelijk. Ze hebben een sterke eetlust en een goede spijsvertering.

SPEAKER_01 10:19

Uit al zijn balans zijn natuurlijk.

SPEAKER_00 10:23

De innerlijke kenmerken: een Pita persoon is scherp, intelligent, ambitieus en doorgericht. Ze zijn de leiders onder ons, de denkers, de doorzetters. Bij onbalans betekent te veel vuur in jezelf, te hoog. Kunnen ze perfectionistisch, kritisch, ongeduldig, snel geïrriteerd of boos. En een Pita persoon heeft vaak de neiging om te hard te werken en te hard te sporten. Ja, vaak doen we dingen die juist niet goed voor ons zijn en dat verergen de elementen in ons. Nogmaals, iedereen heeft deze elementen in zich dus je hebt ook wat tapita en kafa in jezelf. Alleen sommige mensen hebben net iets meer van één type dan de rest. Bekende personen die pita type zijn, zijn Nicole Kidman, Jennifer Lopez en Madonna. Welke sporten goed voor pita's kunnen zijn, is zwemmen in wat koelere water. Want het water kalmeert het vuur. Zwemmen is dus ideaal voor een pita persoon omdat het lichaam afkoelt. En terwijl je nog steeds een goede workout krijgt, het is wel belangrijk dat je niet competitief bent, want een pita persoon houdt heel erg veel van competitie en van winnen. En je hebt dus juist minder competitie nodig, of juist geen competitie om je vuur in jezelf te kanmeren. Wanderen in de natuur, vooral bij water of onder bomen, is een hele goede beweging voor het pitaype.

SPEAKER_01 12:19

Yoga.

SPEAKER_00 12:21

Is uiteraard ook aansteken voor het pitatie, alleen niet de competitieve ashanga bijvoorbeeld, of te veel zonne doen. Wat wij kan werken, is een zachte gat yoga, jen yoga, ook restauratief yoga, maar het liefst geen power yoga, ashtenga of gat yoga. Want god yoga vererger het Pitafeur. Ik weet nog steeds dat ik een keertje gatyoga problees heb gedaan en het was voor mij te heet. Kwam ik thuis en ik kreeg een hyperventilatieaanval onder de douche. Nou, dat was geen pretje. Outer ben ik niet meer teruggekomen. Ik stuurde nog een mail naar de yoga docenten om te zeggen dat ik een hyperventilatieaanval kreeg door de les en zij reageerde best. Ja. Niet harmonieus om zo maar te zeggen. Oké. Daar schiederde waarschijnlijk iets te gaan. Een andere sport die heel erg goed voor een pita-type is fietsen. Een rustige tempo vooral buiten. Dat calmeert een pita-persoon. Een andere sport zou een teamsport kunnen zijn. Bijvoorbeeld volleybalen of dansen. Want een pita-persoon houdt heel veel van actie, maar heeft natuurlijk ook wel plezier nodig. Oké, waarom deze sporten? Het is heel belangrijk voor een pita-persoon om het gevoel te hebben dat hij wel een goede workout heeft gedaan. Maar als de vuur oud balans is, moet jou gekalmeerd worden. En dan is het wel belangrijk om een van deze sporten te beoefenen, zodat je niet meer nog meer prestaties gericht wordt, nog meer competitie, nog meer geest in je hoofd, in je geest. Want daar zijn er goed in focus, in doel gericht zijn om te doen met de reden om resultaten te krijgen.

Kapha Motivation And Sweat Sessions

SPEAKER_00 14:40

Oké, een cafapersoon heeft als elementen water en aarde. Een kafatiepe heeft vaak een stevige gebouw, een zachte huid, dik haar en grote zachte ogen. Ze komen makkelijk aan in gewicht en verliezen het eigenlijk het moeilijkst. Hun stem is vaak warm en kaal, zijn rustig. Iedelijke kenmerken. Een cava persoon is liefdevol, geduldig, loyaal en stabiel. Het is eigenlijk de rots in de branding. Bij onbalans zijn ze traag, passief. Ze willen niet graag veranderen. Ze zijn wel moeilijk om in beweging te krijgen, om te motiveren. Zij kunnen niet zo makkelijk tot actie komen en ze hebben dus een sterkere stimulans nodig om bijvoorbeeld af te vallen als zij te veel over gewicht hebben. Een cafapersoon moet dus flink geactiveerd worden of gestimuleerd worden om in actie te komen, om te bewegen om te sporten, waar watatype meteen gaat bewegen, omdat beweging fantastisch lijkt. Pitatype gaat juist bewegen, vooral om resultaten te krijgen om te winnen als het een competitiesport is. Een kaffatype moet juist in actie gezet worden om te bewegen. Dus een goede kaffa-persoon krijg je niet zo makkelijk in beweging. Als voorbeelden zou je kunnen noemen Opra Winfrey, Adel, vroeger was ze inderdaad meerka, nu zou ik niet meer weten of dat nu even zo is of niet. Ik sporten pas bij een kaffapersoon en haar lopen bijvoorbeeld. Want kafa heeft stevige cardio nodig om de traagstofwisseling op te poren. Je zou bijvoorbeeld kunnen beginnen met wandelen en dan afwisselen met haar lopen. Kaffa heeft vaak een zwakere vuur. Dus die moet juist opgevlecht worden. Naast haar lopen zou een kaffapersoon ook een dynamische yoga vorm kunnen doen, bijvoorbeeld Vinya, Stanga of Power. Waar een wata of tita juist moeten vertragen, heeft kaos de uitdaging nodig. De uitdagende flows en die zonnegroeten in een hoge tempo zijn dus voor een kaffapersoon ideaal. Een heat of een bootcamp is ook een goede training voor een kaffapersoon. Dus de korte, intensieve workouts zijn perfect. Maar ze breken de zwaarte door, activeren het lymfesysteem en geven de energie boost die je uren kan doorwerken. Fact sporten zoals kickbox of karate is ook fijn. Ik heb ook langere tijd karate gedaan. En ik moet eerlijk zeggen, was het echt fantastisch om te doen. De discipline, de intensiteit. Het directe karakter van facport. Werken perfect om kaffa wakker te schuden en haar kracht naar boven te halen. Dansen kan ook heel erg fijn werken voor een kaffapersoon, bijvoorbeeld Zumba. Of gewoon een uurtje dansen op de muziek in je woonkamer, terwijl je een mooie danceworkout vindt op YouTube. Een kaffapersoon heeft sowieso een stevig wekkende beat nodig om te kunnen bewegen, waarom deze sporten voor een kafapersoon die ik net genoemd heb, omdat ka van nature stabiel en traag is. Dus een rustige yogavorm of een kalme wandeling is fijn, maar versterkt alleen maar zwaarte. En een kaffapersoon warmte, snelheid en zweet nodig om in balans te komen. Dus weten is voor een kafa therapeutisch. Het roomt vocht en traagheid op. Voor een kafa is het heel belangrijk om te gaan bewegen, te gaan zweten. Dan voelt de kaffepersoon zich lichter herboren.

Perimenopause Changes Your Training Needs

SPEAKER_00 19:34

Oké, ik wil hier graag de link leggen tussen sport en perimenopauze. Want dat is een fase waar ik zelf op dit moment in zit. Het is een nieuw hoofdstuk, en je lichaam vraagt om een andere aanpak. Waarom? Omdat je lichaam verandert. Je oestrogeen en je progesteron niveaus schommelen he sterk en dalen natuurlijk. En dit beïnvloedt je energie, je slaap, je spiermassa, je bodem, je stofje, je celvermogen, eigenlijk alles. En je merkt zelf aan dat je wat vroeger werkte, nu niet meer werkt. Dit is niet omdat je iets fout doet, maar juist de anatomie van je lichaam. Je doet niets verkeerd. Je hebt er kennis nodig om te weten hoe je de veranderingen moet toepassen en een nieuwe leefstijl om je lichaam weer opnieuw te leren kennen. Wat verandert precies? Misschien heb je daar gemerkt dat je langzamer herstelt naar een inspanning, je cortisolniveau, je stresshormoon is gevoeliger. Dus intensieve training kan je juist uitputten. Je verliest sneller je spiermassa. Dat begint helaas al vanaf de 30ste, je booddichtheid neemt af. En daarom kan osteoporose een risico zijn voor vrouwen in de perimenopauze en menopause natuurlijk. Je slaapt is vaak onrustiger waardoor je de volgende dag voelt als een zombie. Erkenbaar hoop ik. En je kunt sneller balkvet ontwikkelen door veranderingen in je vetverdeling natuurlijk.

Strength Training Without Bulking Up

SPEAKER_00 21:44

Welke sporten zou je best kunnen doen als je in de perimenopauze ziet? Dat betekent als je een leeftijd hebt tussen 35 tot en 55 jaar oud, krachttraining, dat hoor je overhaal, dat lees je Overal op Instagram of Facebook groep dat krachttraining zeer belangrijk is voor vrouwen in de perimenopauze. Dat is ook wat ik zelf doe elke week drie keer doe ik een krachttraining. Wij is niet bang door gewichten te heffen, ga je niet aan de zwaartsnijder worden. Dat dacht ik vroeger toen ik nog heel erg jong was, toen ik een hekel had aan krachttraining. Dat als je dan met de gewichten gaat geven, dat je dan ook zo gespierd worden als een man, dat gaat nooit lukken. Wij vrouwen, we hebben niet genoeg testosteron als mannen om zo gespierd worden. En misschien weet je het wel, de vrouwen die bodybuilders zijn, de bodybuilders, vrouwelijke bodybuilders, die hier erg gespierd zijn, zijn niet op een natuurlijke manier zo gespierd geworden. Want hun lichaam kan niet zoveel testosteron opwekken om zoveel spieren te kweken. Dus dan moeten ze natuurlijk wel chemische supplementen slikken om zo gespier te worden. Als je op een natuurlijke manier gespierd wilt worden en je gaat het gewicht hebben, dan ga je nooit zo gespierd worden als je anders werkt snaken. Dat is onmogelijk. Wat doet krachttraining eigenlijk voor je? Het behoudt je spiermassa, het versterkt je botten, stabiliseert je bloedziker, verbetert je houding en zorg natuurlijk voor een betere stofwisseling. Het is je beste verdediging tegen osteoporose en spierverlies. Je kunt natuurlijk gewichten geven in de spoorschool, tijdens de bootcamp workout. Of thuis. Zoals je doet. Ik zet gewoon een YouTube filmpje op. Zoek ik wel even naar een workout en ik doe het. Het is belangrijk dat je voor zwaardere gewichten gaat met minder herhalingen. Het blijkt effectiever te zijn dan met lichte gewichten en met veel herhalingen. Ik train op dit moment met gewichten van 3 kilo en binnenkort switchen naar 5. Maar dat is afhankelijk van je eigen workout. En ik zou zeggen, bouw het rustig op. Zoek je eigen pad en luister niet naar iemand anders. Ook niet naar mij eigenlijk. Want je moet je eigen workout opbouwen. Probeer dingen uit. Als je kan permitteren, is het ook een idee om een personal coach te nemen op een sportschool die je kan begeleiden. Of misschien een app aan te schaffen, van een personal trainer die online workouts aanbiedt. Er zijn een heleboel dus niet zo moeilijk om eentje te vinden. Maar je kunt natuurlijk ook wel thuis trainen.

Zone 2 Cardio And What To Avoid

SPEAKER_00 25:04

Een andere sport is cardio. Alleen met cardio voor de perimenopauze moet je wel een beetje uitkijken. Want het schijnt toch wel niet zo. Je schijnt anders te werken dan daarvoor. Ik heb gelezen dat er bestaat een soort van cardio. Die heet zone 2 cardio, de kunst van het rustige tempo. Dat betekent bewegen op een intensiteit waarbij je nog net een gesprek kunt voeren, maar niet kunt zingen. Denk aan 60 tot 70% van je maximale hartslag. En dit type cardio is ideaal in de perimenopauze, omdat het je hartlongsysteem versterkt zonder je cortisol op te jagen. Verbrandt vetefficiënt, verbetert je metabolische gezondheid en put je niet uit. Van dit soort cardio kan ik een paar voorbeelden noemen. En die doe jij waarschijnlijk al. Stevig wandelen, fietsen in rustig tempo, rustig zwemmen of langzaam joggen. Minimaal 30 tot 45 minuten per sessie. Een paar keer per week. Ik hou van wandelen en van lange afstanden wandelen. Pas na 5 kilometer wandelen, voel ik pas dat ik daadwerkelijk in een flow kom en me denken dat rust komt. Er wordt vaak aangeraden dat je 10.000 stappen per dag moet zetten. Ik zal je eerlijk vertellen, het lukt me nog niet om elke dag zoveel stappen te zetten. Ik weet zeker dat ik minimaal 8000 stappen per dag zet. Alleen ik vergeet mijn telefoon mee te nemen. En daar staat de app die stappen taalt. Ja, ik vind dat irritant, dus ik doe het niet. Het gaat erom dat je beweegt of het nou 10.000 stappen is of 5000. Bewegen is gezond. En plezier beleven aan bewegen. Yoga. Mobiliteit en rekken is ook heel belangrijk voor herstel en hormoonbalans. Ik doe regelmatig aan juni yoga omdat ik daar heel erg dol op ben. Sommige vrouwen die ik ken doen aan Pilates. B yoga is het super gaaf want je hebt heel veel vormen. Dus voor elke vrouw is er een vorm die bij je past, ik zou zeggen boeken een proefles ergens in een sportschool of online.

SPEAKER_01 27:38

En kijk wat bij jou past.

SPEAKER_00 27:49

Wat je het beste zou kunnen minderen of vermijden, zijn de langesbare carddiosessies zoals bijvoorbeeld marathonlopen of intensieve spinning. Dit soort sporten jagen je kortisol op. Hat yoga of bikrame yoga. Kunnen te vergieten werken bij opvliegers. Dagelijkse heat. Die high intensity workout is naar mijn mening een beetje te veel. Misschien 1 tot 2 keer per week is prima. Maar meer zou kunnen belasten zijn voor je systeem. En trainen op een lege maagidochtend vroeg. Dit werkt nu dat je in de perimenopauze ziet echt aan rechts. De perimenopzeens Areda de fase waarin vata dosha de combinatie van elementen ruimte en lucht dominant is. Dus je hebt eigenlijk al deze twee elementen al hoog in je systeem omdat je in de periminopauze zit. Als je te veel beweegt en te weinig rust zal cortisol, je stresshormoon, alleen maar stijgen. Misschien weet je het al cortisol neemt heel veel van je andere hormonen. En daarmee zorg je ervoor dat je minder goed in slaap komt, het is heel erg belangrijk dat je meer ritme, warmte en gronding toevoegt aan je leven in deze fase. Welke doschatiepe je ook bent. Dus het maakt eigenlijk niet veel uit of je nou vata, pita of kafa bent. Iedereen die in de perimenopzeit, heeft al last van te veel wata in zich. Dus bijvoorbeeld de pitafrouw hoeft niet per se aan hot yoga te doen, maar kan haar vuurige karakter wel inzetten in gerichte krachttraining. Een kaffafrouw mag wat meer tempo. Maar het is ook niet handig om te veel en uitputtende cardio te doen. En een waterpersoon geeft misschien wel meestbaar bij regelmatige krachttraining. Juist om stabiliteit en groning op te bouwen.

Listen To Your Body And Free Quiz

SPEAKER_00 30:34

Eigenlijk is de allerbelangrijkste boodschap van mij vandaag is luister naar je lichaam. Kijk even hoe je voelt naar sporten. Als je uitgeput bent naar sporten, is het niet de juiste sport voor jou. Misschien heb je op een lege maag te veel gespoord. Misschien heb je jezelf uitgeput.

SPEAKER_01 30:56

Misschien heb je meer herstel tijd nodig om weer bij te komen. Hou er rekening mee dat je dat je lichaam je de juiste signalen geeft.

SPEAKER_00 31:17

En kies een vorm van spoor die bij je past. Soms is dan een stevige wandeling, soms een krachttraining, soms een rustige yoga sessie op je maat aangenoeg.

SPEAKER_01 31:33

Ik heb eigenlijk een quiz gemaakt.

SPEAKER_00 31:38

Misschien weet je niet of je überhaupt in de perimenopauze zit, of je klachtig hebt of niet. Je kunt gratis de quiz aanvragen in de link die hier in de show notes staat.

SPEAKER_01 31:52

En dankjewel voor het luisteren.

SPEAKER_00 32:03

En ik ben blij dat je hier was dat je geluisterd hebt naar mijn lang verhaal over de Doosja's en de sport. En de volgende keer verlies en beweeg met liefde je lichaam.